اضطراب

یکی از بنیادی‌ترین هیجان‌های انسانی اضطراب است…

که به‌صورت واکنشی طبیعی در برابر موقعیت‌های تهدیدکننده، ناشناخته یا چالش‌برانگیز پدیدار می‌شود. از دیدگاه روان‌شناسی، اضطراب نه‌تنها پدیده‌ای منفی به‌شمار نمی‌آید بلکه در سطحی متعادل می‌تواند نقشی سازگارانه در حفظ بقا و آمادگی فرد برای رویارویی با خطر داشته باشد. با این حال، هنگامی که اضطراب به حالتی پایدار و شدید تبدیل شود می‌تواند کارکردهای شناختی، هیجانی و رفتاری فرد را دچار اختلال کند و به یکی از مسائل مهم حوزه سلامت روان تبدیل شود. اضطراب معمولا با نگرانی مداوم، تنش درونی و انتظار رخدادهای ناخوشایند همراه است. برخلاف ترس که به یک عامل مشخص وابسته است. اضطراب ماهیتی آینده‌نگر و مبهم دارد و فرد را در وضعیت آماده‌باش دائمی نگه می‌دارد. این هیجان با فعال‌شدن دستگاه عصبی خودمختار و ترشح هورمون‌های استرس مانند آدرنالین و کورتیزول همراه است. این واکنش‌ها موجب افزایش ضربان قلب، شتاب‌گرفتن تنفس و تنش عضلانی می‌شوند و بدن را برای مقابله با تهدید احتمالی آماده می‌کنند. تداوم این پاسخ‌ها در بلندمدت می‌تواند به فرسودگی جسمی، اختلال خواب و کاهش سطح انرژی منجر شود. عوامل مختلفی در شکل‌گیری و تداوم اضطراب نقش دارند: تجربه‌های نخستین زندگی، سبک‌های دلبستگی، ویژگی‌های شخصیتی و شیوه‌های مقابله‌ای فرد از جمله این عوامل هستند. همچنین الگوهای فکری ناکارآمد مانند بزرگ‌نمایی خطر یا دست‌کم‌گرفتن توانایی‌های فرد می‌توانند اضطراب را تشدید کنند. در نهایت، روان‌شناسی نوین روش‌هایی برای کاهش اضطراب پیشنهاد کرده است. از جمله افزایش خودآگاهی، اصلاح الگوهای فکری منفی، تمرین‌های آرام‌سازی و تنظیم سبک زندگی. در صورت نیاز بهره‌گیری از حمایت تخصصی نیز می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی کمک کند.

دکتر مهدیه حسین پور
متخصص اعصاب و روان(روان پزشک)